خوش گلدينگز
ماهیگیران ترکمن
ساعت ٢:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٧/٢۸  

روز ۵شنبه ساعت ١٢ ظهر که از سر کار برمی گشتم رادیو فردا موضوع جالبی را داشت پخش می کرد، راجع به انقراض فوک در دریای خزر بود.و جالبتر اینکه کارشناسی که داشت صحبت می کرد ( اسماعیل کهرم کارشناس محیط زیست) یکی از عوامل اصلی نابودی را ماهیگیران ترکمن در بندر ترکمن معرفی می کرد.راستش سخنان ایشان بهم برخورد و امروز رفتم از سایت رادیو فردا متن این گزارش را گرفتم و در وبلاگ قرار دادم همراه با فایل صوتی.

نمی دانم شاید هم درست باشه ولی این وسیله ای که ایشان نام بردند تا جایی که ما اطلاع داریم( البته شاید هم  اطلاعات ما غلط باشه) برای بیهوش کردن ماهی خاویاری استفاده میشه تا بتوانند راحت تر مهارش کنند( توقماق) فکر کنم. بعدش هم تو این سه استان شمالی استان گلستان اون هم ترکمنهای بندرترکمن  عامل اصلیه خیلی جالبه.

فک های خزر را دوباره خواهیم دید؟

الهه روانشاد

گزارش هاى تازه نشان مى دهند که نسل فک هاى دریاى خزر که «فک خزر» نامیده مى شوند در معرض خطر انقراض قرار گرفته است.

کارشناسان مى گویند، این روند اکنون به جایى رسیده است که در حال حاضر تنها اندکى بیش از یکصد هزار فک در دریاى خزر باقى مانده اند. به گفته کارشناسان در صد سال گذشته بیش از یک ملیون فک در این دریا زندگی می کردند.

اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست، در گفت و گو با «رادیو فردا» آلودگى آب دریاى خزر را یکى از عوامل اصلى در نابودى نسل فک ها مى داند.

·                 گفت و گو با اسماعیل کهرم را بشنوید

رادیو فردا: چه دلایلى باعث تشدید روند انقراض نسل فک خزر شده است؟

اسماعیل کهرم: در تمام این پنج کشور ساحلى دریاى مازندران، یعنى قزاقستان٬ ترکمنستان٬ ایران٬ آذربایجان و روسیه٬ متأسفانه تلفات شدیدى از فک ها را داشتیم. به چند دلیل٬ یکى آلودگى آب ها٬ یکى کاهش طعمه و دیگر اینکه ماهیگیرها این ها را مى کشند. در بندر ترکمن ما٬ ماهیگیرها یک چماق مخصوص فک کشى دارند٬ که وقتى فک ها نزدیک قایق ها مى شوند٬ یا با قلاب آهنى و یا با آن چماق، توى سر شان مى زنند که آنها را از بین ببرند٬ به خاطر اینکه فکر مى کنند فک ها رقیب ماهیگیرى آنها هستند.

معمولا در مناطق قطبى یا در کشورهاى شمال اروپا٬ کشورهایى مانند نروژ یا دانمارک ، کشتن فک ها مرسوم است٬ اما آنها را به خاطر پوست و گوشت و چربى شان مى کشند. ماهیگیران ایرانى و منطقه٬ چرا با فک میانه اى ندارند و آنها را مى کشند؟ صرفا به خاطر اینکه کیلکا خور هستند؟

کاملا صحیح است. البته تمام ماهى ها را اینها از بین مى برند٬ حتى ماهى هاى خاویارى را هم مى گیرند٬ به خاطر اینکه شناگرهاى بسیار ماهرى هستند٬ لذا یک خصومت و رقابتى بین ماهیگیران٬ مثلا ماهیگیران ترکمن ما با این فک ها از قدیم الایام وجود داشته است.

·       «فک دریاى خزر٬ تنها پستاندار دریاى خزر با تمام وسعت آن است و به نام «فوکا کاسپیکا» در تمام عالم شناخته مى شود. این فک به تعداد بسیار زیادى در کشورهاى ساحلى وجود داشته است. متأسفانه٬ یکى با آلودگى دریاى مازندران٬ دوم با ورود گونه هاى غریبه مانند تاژک داران٬ که باعث از بین رفتن ماهى هاى کیلکا شد٬ جمعیت اینها لطمه خورد. از طرفى٬ به طور باستانى و قدیمى٬ ماهیگیران دشمن فک هستند٬ چه در آب هاى شمال انگلستان و چه در دریاى مازندران.»

اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست

در نتیجه اینها فقط و فقط٬ به خاطر چربى از این استفاده مى کنند. البته لازم به ذکر است که چون فک ها٬ حرام گوشت هستند در کشورهاى اسلامى مانند ترکمنستان٬ ایران و آذربایجان٬ مورد استفادۀ تغذیه قرار نمى گیرند.

آقاى دکتر٬ به مجموعه عوامل آسیب زا اشاره کردید٬ به ویژه به کشتار فک هاى خزر به وسیلۀ ماهیگیران٬ اما لطفا توضیح دهید٬ که از عوامل گرمایش زمین٬ شکستن لایه هاى یخ و آلودگى محیط زیست دریاى خزر٬ کدام یک بیشتر در رو به انقراض رفتن نسل این جانور دخیل بوده اند؟

فک دریاى خزر٬ تنها پستاندار دریاى مازندران با تمام وسعت آن است و به نام «فوکا کاسپیکا» در تمام عالم شناخته مى شود. این فک به تعداد بسیار زیادى در کشورهاى ساحلى وجود داشته است.

متأسفانه٬ یکى با آلودگى دریاى مازندران٬ دوم با ورود گونه هاى غریبه مانند تاژک داران٬ که باعث از بین رفتن ماهى هاى کیلکا شد٬ جمعیت اینها لطمه خورد. از طرفى٬ به طور باستانى و قدیمى٬ ماهیگیران دشمن فک هستند٬ چه در آب هاى شمال انگلستان و چه در دریاى مازندران.

ذوب شدن یخ ها هم در این زمینه٬ به خصوص در خطه هاى شمالى٬ بى تأثیر نیست. فک ها٬ فرزندان خود را روى یخ به دنیا مى آورند و فرزند اینها٬ باید روى یخ باشد٬ به خاطر لاىۀ بسیار زیاد چربى که در زیر پوستشان٬ بدن اینها را احاطه کرده است.

لذا این چهار پنج تا عامل با هم هستند. آلودگى دریاى خزر٬ باعث شد که اینها یک بیمارى پوستى بگیرند به نام «کینان دیس تمپر». این نوعى بیمارى مانند گرى است که در پوست انسان مشاهده مى شود.

پوست اینها لکه لکه شد و به صورت زخم و به تعداد زیادى٬ به یک باره از بین رفتند٬ به طورى که در سواحل ما٬ تعداد ده تا پانزده تا را در هر کیلومتر دیدیم که به خاطر همین بیمارى از بین رفتند.

الان خوشبختانه٬ اینها از آن بیمارى خلاص شدند٬ یعنى آن قوى ها ماندند٬ ضعیف ها از بین رفتند ولى عوامل دیگر کماکان برقرار است.

جمع این عوامل که شما فرمودید باعث شده که متأسفانه جمعیت این فک رو به کاهش برود.

آخرین بارى که مرگ دسته جمعى فک هاى دریاى خزر گزارش شده٬ چه زمانى بوده است؟

حدود چهار سال پیش٬ در سواحل ایران مشاهده شد و بعد همکارى هاى بین المللى انجام گرفت با کشورهاى ساحلى و مشخص شد که٬ مثلا در باکو٬ در آذربایجان و نیز در اطراف رود ولگا در روسیه٬ تعداد زیادى فک ها کشته شده بودند.

نظر به وسعت دریاى مازندران٬ به عنوان بزرگ ترین دریاچۀ روى زمین٬ اگر هم ما به صورت دسته جمعى٬ تلفات زیاد داشته باشیم٬ واقعا قابل شمارش نیست ولى کلیه کسانى که در این نواحى ساحلى زندگى مى کنند٬ آشنا هستند با مرگ به ظاهر بى دلیل و لاشه هایى که آب بیرون مى ریزد و در ساحل به جا مى گذارد.

چرا اصولا باید از انقراض نسل فک خزر ناراحت شد؟ با این توصیفی که شما کردید احتمالا ماهیگیران باید خوشحال شوند.

خوشحالى ماهیگیران٬ خوشحالى کوتاه مدت خواهد بود. فک خزرى در رأس هرم غذایى قرار دارد و سلامت دریاى مازندران را در اختیار دارد و اگر از بین برود٬ تمام این سیستم به هم خواهد خورد و نهایتا مطمئن باشید٬ خوشحالى آن ماهیگیر هم به سر خواهد آمد.

ماهیگیر وقتى از دریاى مازندران برداشت کرد٬ چیزى به دریا پس نمى دهد ولى فک باقى ماندۀ ماهى ها و حتى به صورت مدفوعش٬ باعث بارور شدن دریا و اقیانوس مى شود. این تجربه را در جاهاى دیگر داشتند.

در استرالیا٬ کوسه هاى بزرگ سفید را از بین بردند و بر خلاف تصور آنها٬ ماهیگیرها ماهى هاى بیشترى صید نکردند.

 

دریافت فایل صوتی :